Django मध्ये middleware म्हणजे काय?

Question

Accepted Answer

**Middleware** हा hooks ची एक framework आहे जो **प्रत्येक request आणि response** global पातळीवर प्रक्रिया करतो, web server आणि तुमच्या views मधील मध्यभागी बसतो. प्रत्येक middleware request ला तपासू/सुधारू शकतो आणि response ला परत मार्गावर सुधारू शकतो — authentication, security headers, sessions, आणि logging सारख्या cross-cutting concerns साठी आदर्श.

## Middleware द्वारे request/response प्रवाह

```text
Request  → MW1 → MW2 → MW3 → VIEW
Response ← MW1 ← MW2 ← MW3 ← VIEW

Middleware wraps the view like layers of an onion:
  - on the way IN (request): top-to-bottom
  - on the way OUT (response): bottom-to-top (reverse order)
```

## Django चे built-in middleware (settings.py मध्ये)

```python
MIDDLEWARE = [
    "django.middleware.security.SecurityMiddleware",          # security headers (HSTS, etc.)
    "django.contrib.sessions.middleware.SessionMiddleware",   # enables request.session
    "django.middleware.common.CommonMiddleware",
    "django.middleware.csrf.CsrfViewMiddleware",              # CSRF protection
    "django.contrib.auth.middleware.AuthenticationMiddleware",# enables request.user
    "django.middleware.clickjacking.XFrameOptionsMiddleware", # clickjacking protection
]
# ORDER MATTERS — e.g. SessionMiddleware must come before AuthenticationMiddleware
```

Django ची बहुतांश मुख्य कार्यक्षमता middleware आहे: sessions (`request.session`), authentication (`request.user`), CSRF protection, आणि security headers हे सर्व built-in middleware मधून येतात. **क्रम महत्वाचा आहे** — काही middleware इतर middleware पहिले चालू होण्यावर अवलंबून आहे.

## कस्टम middleware लिहिणे

```python
class TimingMiddleware:
    def __init__(self, get_response):
        self.get_response = get_response          # the next middleware/view

def __call__(self, request):
        # --- code here runs on the way IN (before the view) ---
        import time; start = time.time()

response = self.get_response(request)     # call the next layer (eventually the view)

# --- code here runs on the way OUT (after the view) ---
        response["X-Response-Time"] = f"{time.time() - start:.3f}s"
        return response
```

Middleware हे callable आहे: `self.get_response(request)` पूर्वी चलते ते code request वर चालतो, नंतरचे code response वर चालतो. हे तुम्हाला view execution पूर्वी आणि नंतर दोन्ही वेळी कार्य करू देते.

## Middleware चे सामान्य उपयोग

```text
✓ Authentication / setting request.user
✓ Security headers (CSP, HSTS, X-Frame-Options)
✓ Request/response logging, timing, metrics
✓ Sessions, locale/i18n detection, CORS
✓ Rate limiting, maintenance mode, custom request preprocessing
```

## Middleware विरुद्ध views/decorators

```text
Middleware → GLOBAL, cross-cutting concerns affecting EVERY (or most) request
Decorators/view logic → per-view concerns specific to certain endpoints
→ Use middleware for app-wide behavior; decorators for selective behavior.
```

## हे महत्वाचे का आहे

Middleware हा Django मध्ये request प्रक्रिया कसे करतो याचा मूलभूत आहे — त्याचे समजणे framework ची बहुतांश मुख्य कार्यक्षमता कसे खरेतर कार्य करते हे स्पष्ट करते आणि **global, cross-cutting concerns** साठी योग्य यंत्रणा प्रदान करते.

हे समजून घेणे की sessions, authentication (`request.user`), CSRF protection, आणि security headers हे सर्व built-in middleware मधून येतात, हे Django च्या request handling ला स्पष्ट करते आणि दाखवते की हवे वैशिष्ट्य "फक्त कार्य करतात." **Onion-layer request/response प्रवाह** (middleware view ला गुंडाळून, top-to-bottom requests आणि bottom-to-top responses प्रक्रिया करून) आणि **क्रम महत्वाचा आहे** (काही middleware दुसर्यांवर अवलंबून आहे, जसे की authentication साठी sessions पहिले आवश्यक आहेत) हे Django योग्यरित्या कॉन्फिगर करण्यासाठी आणि समस्या debug करण्यासाठी महत्वाचे आहे.

**कस्टम middleware लिहिण्याची क्षमता** app-wide behavior स्वच्छपणे लागू करण्यासाठी मूल्यवान आहे — logging, timing, custom headers, rate limiting, maintenance mode — एक जागेत बदलून views मध्ये पुन्हा न करता.

Middleware (global concerns जे बहुतांश requests ला प्रभावित करतात) विरुद्ध decorators किंवा view logic (per-endpoint concerns) कधी वापरावे हे जाणून घेणे हा एक महत्वाचा architectural निर्णय आहे.

Middleware हा असे आहे जेथे Django request/response प्रक्रिया हाताळतो जो संपूर्ण application वर लागू होतो, ज्यामुळे हे framework च्या internals समजण्यासाठी आणि योग्य संरचना असलेली applications build करण्यासाठी cross-cutting concerns च्या योग्य separation सह महत्वाचे, व्यावहारिकदृष्ट्या relevant ज्ञान बनते.