EXPLAIN ले PostgreSQL को query execution plan देखाउँछ — यो query कसरी चल्नेछ (कुन scans, joins, indexes प्रयोग गरिनेछ)। EXPLAIN ANALYZE ले वास्तवमा query चलाएर वास्तविक समय र row counts देखाउँछ। यी मन्द queries को निदान गर्नको लागि प्राथमिक उपकरण हुन्।
EXPLAIN orders customer_id ;
EXPLAIN ANALYZE SELECT * FROM orders WHERE customer_id = 5;
-- ACTUALLY runs it → shows REAL time, ACTUAL rows, and where time was spent
EXPLAIN (ANALYZE, BUFFERS) SELECT ...; -- also shows buffer/cache usage
EXPLAIN ANALYZE अधिक उपयोगी छ किनभने यो वास्तविक performance (वास्तविक समय, वास्तविक row counts) देखाउँछ — query ले कहाँ वास्तवमा समय खर्च गर्छ भनेर प्रकट गर्छ, केवल अनुमान मात्र होइन।
SCAN TYPES (most important):
Seq Scan → FULL TABLE SCAN (reads every row) — slow on big tables, often the problem
Index Scan → uses an index to find rows — fast
Index Only Scan → reads only the index (doesn't touch the table) — fastest
Bitmap Scan → for combining indexes / many matches
WATCH FOR:
✗ Seq Scan on a large table being filtered → likely a MISSING INDEX
✗ Estimated rows VERY different from actual rows → outdated statistics (run ANALYZE)
✗ Expensive joins, sorts spilling to disk ("external merge")
✗ The node with the highest actual time = the bottleneck
EXPLAIN ANALYZE SELECT * FROM orders WHERE customer_id = 5;
-- "Seq Scan on orders ... actual time=120ms" → a full scan, slow
CREATE INDEX idx_orders_customer ON orders(customer_id);
EXPLAIN ANALYZE SELECT * FROM orders WHERE customer_id = 5;
-- "Index Scan using idx_orders_customer ... actual time=0.05ms" → fixed!
EXPLAIN र EXPLAIN ANALYZE PostgreSQL मा मन्द queries को निदान र अनुकूलन गर्न आवश्यक, प्राथमिक उपकरण हुन् — query performance अनुप्रयोगहरूको लागि महत्त्वपूर्ण छ, र यी उपकरणहरू हरू query किन मन्द छ भनी बुझ्न र सुधारहरू प्रमाणित गर्न सहायक छन्, त्यसैले तिनलाई आयत्त गर्नु डेटाबेस performance कार्यको लागि महत्त्वपूर्ण senior-level ज्ञान हो।
मौलिक मान execution plan मा दृश्यमानता हो: query किन मन्द छ भनेर अनुमान गर्नको सट्टा, EXPLAIN ANALYZE (जो query चलाएर वास्तविक समय र row counts देखाउँछ) PostgreSQL ले यो कसरी execute गर्छ र समय कहाँ खर्च हुन्छ भनेर सही रूपमा प्रकट गर्छ।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा पहिचान गर्न हरू scan types हुन् — विशेष गरी एक large filtered table मा Seq Scan (full table scan) पहिचान गर्न, जसले सामान्यतया एक missing index (सबैभन्दा सामान्य र प्रभावशाली query performance समस्या) संकेत गर्छ, बनाम एक छिटो Index Scan।
योजना पढ्न कसरी गर्ने भनेर बुझ्न (scan types, अनुमानित विरुद्ध वास्तविक rows तुलना गरी पुरानो तथ्याङ्क पत्ता लगाउन, सबैभन्दा महँगो node को bottleneck को रूपमा पहिचान गर्न, disk-spilling sorts को लागि हेर्न) query optimization को लागि मुख्य कौशल हो।
निदान workflow — EXPLAIN ANALYZE चलाउ, bottleneck पहिचान गर (अक्सर एक Seq Scan), सुधार लागु गर (सामान्यतया एक index जोड्न), र प्रमाणित गर्न दोबारा चलाउ — query optimization को लागि मान्य, measurement-driven दृष्टिकोण हो।
मन्द queries खराब database performance को अग्रणी कारण भएकोले, र EXPLAIN/EXPLAIN ANALYZE तिनको निदान गर्नको लागि the उपकरण हुन् (missing indexes, bad plans, र bottlenecks प्रकट गर्दै) र अनुकूलन सत्यापित गर्दै, तिनलाई आयत्त गर्नु PostgreSQL performance को लागि महत्त्वपूर्ण, उच्च-मान ज्ञान हो — यो अनुमान लगाउनको सट्टा मन्द queries व्यवस्थित रूपमा खोजी गरी सुधार गर्न कसरी गर्ने भनेर हो, performant databases को लागि गुरुत्त्वपूर्ण कौशल र database optimization कार्यको लागि सामान्य विषय।