როგორ აწყობ სერვის/არქიტექტურას დიდი Laravel აპლიკაციისთვის?

Question

Accepted Answer

Laravel აპლიკაციის ზრდასთან ერთად, ნაგულისხმები "ბერი კონტროლერი / ბერი მოდელი" მიდგომა ძნელი ხდება შენარჩუნებისთვის. უფრო დიდი აპლიკაციები სარგებელს იღებენ **დამატებითი არქიტექტურული ფენებიდან** — სერვის კლასები, აქშენ კლასები, რეპოზიტორიები, Form Requests, და ნათელი დომენის ორგანიზაცია — ბიზნესის ლოგიკის დასაწესებად, ტესტირებადი და შენარჩუნებადი.

## პრობლემა: ლოგიკა არასწორ ადგილებში ჩასვამ

```text
Small apps: logic in controllers and models is fine.
Large apps: controllers get bloated, models become "god objects", logic is duplicated
→ hard to test, maintain, and reason about. Extract logic into dedicated layers.
```

## სერვის კლასები — ბიზნესის ლოგიკის ინკაფსულაცია

```php
<?php
// move complex business logic out of controllers into a service
class OrderService {
    public function __construct(
        private PaymentGateway $payments,
        private InventoryService $inventory,
    ) {}

public function placeOrder(User $user, array $items): Order {
        // orchestrate the business process — reusable, testable, focused
        DB::transaction(function () use ($user, $items) { /* ... */ });
    }
}

// the controller stays THIN — just delegates
public function store(StoreOrderRequest $request, OrderService $orders) {
    return $orders->placeOrder($request->user(), $request->validated());
}
```

**სერვის კლასები** ბიზნესის ლოგიკას იტყავს, კონტროლერები თხელი რაჩქა (მხოლოდ HTTP დამუშავება) და მოდელები მონაცემებზე ფოკუსირებული — და ლოგიკას განმეორებადი და დამოუკიდებლად ტესტირებადი გახდის.

## სხვა სასარგებო ნიმუშები დიდი აპლიკაციებისთვის

```text
✓ Action classes — a single class per use-case (e.g. CreateUserAction) — very focused
✓ Form Requests — extract validation + authorization out of controllers
✓ API Resources — control response shape, separate from models
✓ Repository pattern — abstract data access behind interfaces (when you need it;
  often Eloquent suffices, so don't add it reflexively)
✓ Events/listeners — decouple side effects from core logic
✓ Domain-oriented organization — group code by feature/domain, not just by type
  (e.g. a modules/ structure) as the app grows
✓ Dependency injection + interfaces — for loose coupling and testability
```

## სამართავი პრინციპები

```text
✓ Thin controllers (HTTP only) → services/actions (business logic) → models (data)
✓ Single Responsibility — each class does one thing
✓ Depend on abstractions (interfaces) for testability and flexibility
✗ Don't over-engineer — add layers when complexity justifies them, not prematurely
```

## რატომ მნიშვნელოვანია

იმის გაგება, თუ როგორ აწყობ დიდ Laravel აპლიკაციას, მნიშვნელოვანი უმცროსი დონის ცოდნაა, რადგან კონვენციები, რომლებიც მცირე აპლიკაციებისთვის მუშაობენ (ლოგიკა კონტროლერებში და მოდელებში) მასშტაბით ვერ აძლევს — რამაც სიმსივე კონტროლერი, "ღბ" მოდელი, დუბლირებული ლოგიკა და ტესტირებისა და შენარჩუნების ძნელი კოდი გამოიწვია.

დამატებითი არქიტექტურული ფენების ცოდნა — განსაკუთრებით **სერვის კლასები** (ბიზნესის ლოგიკის ინკაფსულაცია კონტროლერების თხელი და მოდელების ფოკუსირებული რაჩქა, ხოლო ლოგიკის განმეორებადი და ტესტირებადი), აკრეფილი აქშენ კლასები, Form Requests (ვალიდაციის/ავტორიზაციის ამოღება), API Resources (გამოსახვის კონტროლი), რეპოზიტორის ნიმუში (მონაცემთან წვდომის აბსტრაქცია საჭიროსთან), ღვენტები (გვერდითი ეფექტების გამიჯვნა), და **დომენ-ორიენტირებული ორგანიზაცია** (ფიჭრის გამო დაჯგუფება აპლიკაციის ზრდასთან) — ის რასაც შენ აძლევს შენარჩუნებადი, სკალირებული აპლიკაციების აშენების საშუალება.

სამართავი პრინციპები მნიშვნელოვანი: **თხელი კონტროლერი → სერვისები → მოდელი** ფენა, ერთი პასუხისმგებლობა, და აბსტრაქციებზე დამოკიდებულება (ინტერფეისები) ტესტირებადი და თავისუფალი შეერთებისთვის.

თანაბრად მნიშვნელოვანი არის განსჯა **გადამეტებული ინჟინერია არ უნდა** — ფენის დამატება როდესაც სირთულე ნამდვილად გამართლებულია და არა დროემდელი (Laravel-ის ნაგულისხმები პატივია მარტივი აპლიკაციებისთვის, და რეფლექსურად რეპოზიტორიების/აბსტრაქციების დამატება უკარგო სირთულე დამატებულ).

იმ არქიტექტურული ნიმუშების გაგება და პრინციპები (და აკრეფილი) მათი გამოყენებისთვის არის ფასდაფასებული დიდი, ხანგრძლივი Laravel აპლიკაციებისთვის, რომლებიც შენარჩუნებადი, ტესტირებადი და გასაგები რაჩქა მათი ზრდის მერე — განირჩევებითი დეველოპერები, რომლებიც შეუძლიათ სკალირებული აპლიკაციების მშენებლობა მათ ზრდის მერე ჩალიჩული, ძნელი-შენარჩუნებელი კოდებიდან.

ეს არქიტექტურული განსჯა უმცროსი Laravel განვითარების ნიშანია და ხშირად-სათანადო ზღვარი სერიოზული, ზრდის აპლიკაციებისთვის.