Collections Framework हा Java चा एकीकृत इंटरफेस आणि वर्गांचा संच आहे जो ऑब्जेक्ट्सचे गट संग्रहित आणि हाताळण्यासाठी आहे — List, Set, Map, Queue आणि त्यांच्या अंमलबजावणी. हे तयार, चांगल्या प्रकारे चाचलेले डेटा संरचना प्रदान करते जेणेकरून तुम्ही क्वचितच स्वतःची तयार करता.
Collection
├── List — ordered, allows duplicates, indexed access
├── Set — no duplicates, models uniqueness
└── Queue — FIFO/priority ordering for processing
Map (separate hierarchy) — key→value pairs
List<String> list = new ArrayList<>(); // backed by an array — fast random access
list.add("a");
list.get(0); // index access — O(1)
list.contains("a"); // O(n) search
// LinkedList — fast insert/remove at ends, O(n) random access
ArrayList (array-backed, वेगवान अनुक्रमण) हा डिफॉल्ट आहे; LinkedList वारंवार शेवटच्या सम्मिलनांसाठी योग्य आहे.
Set<String> set = new HashSet<>(); // O(1) add/contains, NO order
set.add("a");
set.add("a"); // ignored — duplicates not allowed
set.contains("a"); // O(1) — great for membership tests
// TreeSet — sorted order; LinkedHashSet — insertion order
HashSet O(1) अद्वितीयता तपासणी देते; TreeSet घटक क्रमबद्ध ठेवते.
Map<String, Integer> map = new HashMap<>(); // O(1) get/put, no order
map.put("age", 30);
map.get("age"); // 30
map.getOrDefault("x", 0); // safe access with default
map.computeIfAbsent("list", k -> new ArrayList<>()); // handy for grouping
// TreeMap — sorted by key; LinkedHashMap — insertion order
HashMap O(1) मुख्य-आधारित लुकअपसाठी हत्यारपण्य आहे.
Need ordered + indexed + duplicates → ArrayList
Need uniqueness, fast lookup → HashSet
Need key→value, fast lookup → HashMap
Need sorted order → TreeSet / TreeMap
Need FIFO processing → ArrayDeque / LinkedList (Queue)
Need thread-safety → ConcurrentHashMap, etc.
ArrayList: get O(1), add-end O(1), contains/remove O(n)
HashMap/HashSet: get/put/contains O(1) average
TreeMap/TreeSet: O(log n) (sorted)
LinkedList: add/remove-ends O(1), get O(n)
Collections Framework हा Java चा सर्वाधिक वापरलेला भाग आहे — जवळजवळ प्रत्येक प्रोग्राम यान्निबद्ध डेटा गट संग्रहित आणि प्रक्रिया करतो.
योग्य संग्रह निवडणे हे मुख्य कौशल्य आहे जे थेट अचूकता आणि कार्यक्षमतेला प्रभावित करते: क्रमबद्ध अनुक्रमित डेटासाठी ArrayList, अद्वितीयतेसाठी HashSet, वेगवान मुख्य लुकअपसाठी HashMap, आणि आवश्यक असल्यास क्रमबद्ध/समवर्ती प्रकार.
इंटरफेस (List/Set/Map/Queue), त्यांच्या अंमलबजावणी आणि विशेषतः कार्यक्षमता वैशिष्ट्ये (HashMap O(1) लुकअप vs सूची O(n) शोध) समजल्याने तुम्हाला योग्य संरचना निवडता येते वजाय चुकीच्या वापरण्याचे (मंद कोडचे सामान्य कारण).
हे दैनंदिन Java विकासासाठी मूलभूत, व्यावहारिक ज्ञान आहे.
सविस्तर उत्तरांसह IT मुलाखत प्रश्नांचे ग्रंथालय — Junior पासून Senior पर्यंत.
देणगी द्या