Java मध्ये सामान्य डिজाइन पॅटर्न कोणते आहेत?

Question

IT Interview Practice · Accepted Answer

**डिजाइन पॅटर्न** हे पुनरावृत्ती होणार्या सॉफ्टवेअर डिजाइन समस्यांचे पुन्हा वापरता येणारे समाधान आहेत. Java च्या OOP स्वरूप आणि इकोसिस्टमने अनेक पॅटर्न विशेषतः सामान्य बनवलेले आहेत — त्यांचे ज्ञान तुम्हाला त्यांना ओळखण्यात, संचार करण्यात आणि सिद्ध संरचना लागू करण्यात मदत करते. ते निर्मितीक, संरचनात्मक आणि वर्तणूक श्रेणींमध्ये वर्गीकृत आहेत.

## Singleton (निर्मितीक) — एक सामायिक उदाहरण

```java
public class Config {
    private static final Config INSTANCE = new Config();   // the single instance
    private Config() {}                                     // private constructor
    public static Config getInstance() { return INSTANCE; }
}
// (enum singletons are an even safer idiom). Used for shared config, connection pools.
```

## Factory (निर्मितीक) — वस्तु निर्मितीला कॅप्सुलेट करा

```java
public static Shape createShape(String type) {
    return switch (type) {                 // hides the concrete class from the caller
        case "circle" -> new Circle();
        case "square" -> new Square();
        default -> throw new IllegalArgumentException();
    };
}
// caller depends on Shape, not concrete classes — decoupling.
```

## Builder (निर्मितीक) — जटिल वस्तू चरण दर चरण तयार करा

```java
User user = new User.Builder()
    .name("Ann")
    .email("ann@x.com")
    .age(30)
    .build();    // readable construction; avoids huge telescoping constructors
```

## Strategy (वर्तणूक) — परिवर्तनीय अल्गोरिदम

```java
interface PaymentStrategy { void pay(double amount); }
class CreditCard implements PaymentStrategy { public void pay(double a) {...} }
class PayPal implements PaymentStrategy { public void pay(double a) {...} }

// swap behavior at runtime — lambdas make this trivial in modern Java
processor.setStrategy(new PayPal());
```

## Observer (वर्तणूक) — प्रकाशित/सदस्यता

```java
// subjects notify registered observers of changes (events, listeners)
button.addActionListener(e -> handleClick());   // GUI events use this everywhere
```

## Decorator (संरचनात्मक) — वर्तन जोडण्यासाठी गुंडाळा

```java
// Java's I/O streams ARE the decorator pattern:
BufferedReader r = new BufferedReader(new FileReader("f.txt"));
// BufferedReader wraps FileReader, adding buffering
```

## Java स्वतःमध्ये पॅटर्न कुठे दिसतात

```text
Singleton  → Runtime.getRuntime()
Factory    → Calendar.getInstance(), DriverManager
Builder    → StringBuilder, Stream.Builder
Observer   → event listeners, java.util.Observer
Decorator  → java.io streams (BufferedReader wrapping FileReader)
Iterator   → the Iterator interface / Collections
Strategy   → Comparator, functional interfaces
```

## अत्यधिक वापरांविरूद्ध सावधानी

```text
Patterns are tools, not goals. Applying them where they don't fit ADDS complexity.
Use them when they genuinely solve your problem — many can be simpler with lambdas now.
```

## ते महत्वाचे का आहे

डिजाइन पॅटर्न सामान्य डिजाइन समस्यांसाठी सामायिक शब्दसंग्रह आणि सिद्ध समाधान प्रदान करते, जे संचार ("येथे Strategy वापरा"), विद्यमान कोडमधील संरचना ओळखणे आणि दोषपूर्ण समाधानाची पुनर्निर्मिती टाळण्यासाठी मूल्यवान आहे.

ते Java च्या संपूर्ण मानक लायब्ररीमध्ये दिसतात (I/O डेकोरेटर, फॅक्टरी पद्धती, बिल्डर, निरीक्षक-आधारित इव्हेंट), म्हणून त्यांना समजून घेणे तुम्हाला मानक लायब्ररी प्रभावीपणे वापरण्यात आणि वाढवण्यात मदत करते.

मुख्य पॅटर्न — Singleton, Factory, Builder, Strategy, Observer, Decorator — आणि प्रत्येक कुठे बसतो हे जाणून घेणे हे अनुभवी विकासकर्त्यांचे वैशिष्ट्य आणि वारंवार साक्षात्कार विषय आहे.

समान महत्वाचे म्हणजे त्यांना योग्यरित्या लागू करण्याचा विवेक (वास्तविक समस्या सोडवणे) त्यांना मजबूर करण्याऐवजी, विशेषत: आधुनिक वैशिष्ट्य जसे की lambda अनेक शास्त्रीय पॅटर्न सुलभ करते.

Singleton (निर्मितीक) — एक सामायिक उदाहरण

Factory (निर्मितीक) — वस्तु निर्मितीला कॅप्सुलेट करा

Builder (निर्मितीक) — जटिल वस्तू चरण दर चरण तयार करा

Strategy (वर्तणूक) — परिवर्तनीय अल्गोरिदम

Observer (वर्तणूक) — प्रकाशित/सदस्यता

Decorator (संरचनात्मक) — वर्तन जोडण्यासाठी गुंडाळा

Java स्वतःमध्ये पॅटर्न कुठे दिसतात

अत्यधिक वापरांविरूद्ध सावधानी

ते महत्वाचे का आहे

संबंधित प्रश्न