Redis Pub/Sub ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?

Question

Accepted Answer

**Pub/Sub** (Publish/Subscribe) Redis ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਪੈਟਰਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ **publishers** ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ **subscribers** ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਸੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਬਸਕਰਾਈਬ ਕਰਦੇ ਹਨ — publishers ਅਤੇ subscribers ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿਕਪਲਡ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## Pub/Sub ਮਾਡਲ

```bash
# Subscriber listens on a channel
SUBSCRIBE news                    # subscribe to the "news" channel

# Publisher sends a message to the channel (in another connection)
PUBLISH news "Breaking story!"    # all subscribers to "news" receive this instantly

# Pattern subscriptions (wildcards)
PSUBSCRIBE news.*                 # subscribe to news.sports, news.tech, etc.
```

Publishers `PUBLISH` ਨੂੰ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ; subscribers ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ `SUBSCRIBE` ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਮੈਸੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ **ਡਿਕਪਲਡ** ਹਨ — publisher ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੌਣ (ਜੇ ਕੋਈ) ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਉਪਯੋਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ

```text
✓ REAL-TIME notifications — push events to interested services/clients instantly
✓ Chat / messaging — broadcast messages to subscribers
✓ Live updates — dashboards, feeds, multiplayer (broadcast state changes)
✓ Decoupling services — services communicate via channels without direct coupling
✓ Often paired with WebSockets (Redis pub/sub → server → WebSocket → browser)
```

## ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀਮਾ: fire-and-forget

```text
⚠️ Redis Pub/Sub is FIRE-AND-FORGET (at-most-once delivery):
  → Messages are delivered ONLY to subscribers connected AT THAT MOMENT.
  → If a subscriber is offline/disconnected, it MISSES the message (no storage/replay).
  → No persistence, no acknowledgment, no delivery guarantee.
→ NOT suitable when you need reliable delivery or message history.
```

## ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: Streams ਵਰਤੋ

```text
For RELIABLE messaging (persistence, replay, consumer groups, acknowledgments):
  → use Redis STREAMS (a durable, log-based structure) instead of Pub/Sub
  → or a dedicated message broker (Kafka, RabbitMQ)
Pub/Sub → simple real-time broadcast where missing messages is acceptable
Streams → when you need durability and delivery guarantees
```

## ਇਹ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

Redis Pub/Sub ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ **ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਕਪਲਡ ਸੰਚਾਰ** ਲਈ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਪਯੋਗੀ ਗਿਆਨ ਹੈ — ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਮਾਨ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Pub/Sub **ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮੈਸੇਜਿੰਗ** ਨੂੰ ਸਮਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ publishers ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ subscribers ਤੁਰੰਤ ਮੈਸੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, publishers ਅਤੇ subscribers **ਡਿਕਪਲਡ** ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ (ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਵਾਰ) — ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨੋਟਿਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਚੈਟ, ਲਾਈਵ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਅਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਡਿਕਪਲਡ ਸੇਵਾ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ (ਅਕਸਰ WebSockets ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਭੇਜਣ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

ਇਹ Redis ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ, ਤੇਜ਼ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, **ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ** Pub/Sub ਦੀ **fire-and-forget ਸੀਮਾ** ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ: ਇਹ at-most-once ਡਿਲਿਵਰੀ ਹੈ — ਮੈਸੇਜ ਸਿਰਫ ਉਹ subscribers ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਫਲਾਈਨ subscribers **ਮੈਸੇਜ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ** (ਕੋਈ ਸਥਿਰਤਾ, ਰੀਪਲੇ, ਸਵੀਕਾਰਤਾ, ਜਾਂ ਡਿਲਿਵਰੀ ਗ੍ਰੁਰੰਟੀ ਨਹੀਂ)।

ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀਮਾ ਹੈ: Pub/Sub ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਡਿਲਿਵਰੀ ਜਾਂ ਮੈਸੇਜ ਇਤਿਹਾਸ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਣ ਨਾਲ ਗੁਆਚੇ ਮੈਸੇਜ ਦੇ ਬੱਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
uit ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ — **Redis Streams** (ਟਿਕਾਊ, ਲਾਗ-ਆਧਾਰਿਤ, ਭੋਜਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ) ਜਾਂ ਡੈਡੀਕੇਟਿਡ ਬ੍ਰੋਕਰ (Kafka, RabbitMQ) ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਲਈ — ਅਤੇ Pub/Sub ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸਧਾਰਨ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟ ਲਈ ਚੁਣਨਾ ਜਿੱਥੇ ਮੈਸੇਜ ਗੁਆਉਣਾ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਆਗਾਹੀਸ਼ੀਲ ਨਿਰਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਇੱਕ ਆਮ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ Redis Pub/Sub ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾਯੋਗਤਾ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ (Streams ਜਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰੋਕਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਿਹ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ), Pub/Sub ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ — ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ fire-and-forget ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ Streams ਵਰਤਣੇ ਹਨ — ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਲਵਾਨ, ਸਮਲੀ-ਪ্রাসঙ্গਿਕ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਜਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।