Redis ਵਿੱਚ ਕੁੰਜੀ ਐਕਸਪਾਈਰੇਸ਼ਨ (TTL) ਕਿਵੇਂ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ?

Question

Accepted Answer

Redis ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਟ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ **ਆਪੇ-ਆਪ ਐਕਸਪਾਈਰ** ਕਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (**TTL** — Time To Live) — ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੈਸ਼ਿੰਗ (ਪੁਰਾਣੇ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰਨਾ), ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਥਾਈ ਡਾਟਾ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ Redis ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## Expiration ਸੈਟ ਕਰਨਾ

```bash
SET session:abc "data" EX 3600    # expire in 3600 seconds (1 hour)
SET key "value" PX 5000            # expire in 5000 milliseconds

# or set expiry on an existing key
SET cache:user:1 "..."
EXPIRE cache:user:1 300           # expire in 300 seconds
EXPIREAT key 1735689600           # expire at a specific Unix timestamp
```

TTL ਨੂੰ ਕੁੰਜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ (`EX`/`PX`) ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (`EXPIRE`)। TTL ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, Redis ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਆਪੇ-ਆਪ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## TTL ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

```bash
TTL session:abc        # => seconds remaining (e.g. 3540), -1 if no expiry, -2 if gone
PTTL session:abc       # remaining time in milliseconds
PERSIST session:abc    # remove the expiry → make the key permanent
```

`TTL` ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ (`-1` = ਕੋਈ expiry ਸੈਟ ਨਹੀਂ, `-2` = ਕੁੰਜੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ); `PERSIST` expiry ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## Redis ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਐਕਸਪਾਈਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ

```text
Redis uses a combination of:
  LAZY expiration → when a key is accessed, if expired, it's deleted then
  ACTIVE expiration → a background process periodically samples and removes expired keys
→ So expired keys are cleaned up even if never accessed again (memory is reclaimed).
```

## TTL ਦੀਆਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ

```text
✓ CACHING — cache data with a TTL so it auto-refreshes (stale data expires)
✓ SESSIONS — sessions expire after inactivity (set/refresh TTL on activity)
✓ RATE LIMITING — a counter with a TTL (e.g. "max 100 requests per minute")
✓ TEMPORARY data — OTPs, tokens, locks that should auto-clean
→ TTL means Redis manages cleanup automatically — no manual deletion needed.
```

## ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

ਕੁੰਜੀ expiration (TTL) Redis ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ Redis ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੈਸ਼ਿੰਗ ਲਈ।

ਮੂਲ ਸਮਰੱਥਾ — ਕੁੰਜੀਆਂ **ਸੈਟ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪੇ-ਆਪ ਮਿਟ ਜਾਣਾ** — Redis ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ: **ਕੈਸ਼ਿੰਗ** (cache entries ਨੂੰ TTL ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਟ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਡਾਟਾ ਆਪੇ-ਆਪ ਐਕਸਪਾਈਰ ਹੋ ਅਤੇ ਰੀਫ੍ਰੈਸ਼ ਹੋ — ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੈਸ਼ਿੰਗ ਰਣਨੀਤੀ ਲਈ ਕੇਂਦ੍ਰੀ), **ਸੈਸ਼ਨਾਂ** (ਅਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਕਸਪਾਈਰ ਹੋਣਾ, ਕਿਰਿਆ 'ਤੇ TTL ਨੂੰ ਰੀਫ੍ਰੈਸ਼ ਕਰਨਾ), **ਰੇਟ ਲਿਮਿਟਿੰਗ** (ਇੱਕ ਕਾਊਂਟਰ ਜਿਸਦਾ TTL ਹੋਵੇ ਜੋ