Kubernetes (बहुतेकदा K8s असे संक्षिप्त रूपात लिहिले जाते) हे एक ओपन-सोर्स container orchestration प्लॅटफॉर्म आहे. हे मशीनच्या एका cluster वर containerized ऍप्लिकेशन्सचे deploy करणे, scaling, networking आणि self-healing स्वयंचलित करते, त्यामुळे तुम्ही फक्त desired state (हवी असलेली स्थिती) वर्णन करता आणि Kubernetes प्रत्यक्ष स्थिती त्याच्याशी जुळवण्यासाठी सतत काम करत राहते.
You have containers (from Docker), but in production you must also answer:
→ On WHICH machine does each container run? (scheduling)
→ What if a container crashes? (self-healing / restarts)
→ What if a whole node dies? (reschedule elsewhere)
→ How do 50 replicas find and talk to each other? (service discovery)
→ How do I roll out a new version with zero downtime? (rolling updates)
→ How do I scale from 3 to 30 replicas on a traffic spike? (autoscaling)
Doing all this by hand across many servers does not scale.
तुम्हाला काय हवे आहे याचे वर्णन करणारा एक manifest तुम्ही सादर करता, आणि cluster चे control loops सिस्टीमला त्या दिशेने नेतात:
apiVersion: apps/v1
kind: Deployment
metadata:
name: web
spec:
replicas: 3 # "मला नेहमी 3 प्रती चालू हव्यात"
selector:
matchLabels: { app: web }
template:
metadata:
labels: { app: web }
spec:
containers:
- name: web
image: nginx:1.27
ports:
- containerPort: 80
kubectl apply -f web.yaml # desired state जाहीर करा
kubectl get pods # Kubernetes ने 3 Pods तयार करून schedule केले आहेत
एखादा Pod मेला, तर Kubernetes ती तफावत ओळखते (2 चालू विरुद्ध 3 हवे) आणि आपोआप एक replacement तयार करते.
✓ SCHEDULING — places Pods on nodes based on resources & constraints
✓ SELF-HEALING — restarts failed containers, replaces dead Pods/nodes
✓ SERVICE DISCOVERY— stable virtual IPs & DNS names for groups of Pods
✓ LOAD BALANCING — spreads traffic across healthy replicas
✓ ROLLING UPDATES — ship new versions with no downtime, roll back on failure
✓ SCALING — manual or automatic (Horizontal Pod Autoscaler)
✓ CONFIG & SECRETS — inject configuration without rebuilding images
✓ STORAGE ORCHESTRATION — attach persistent volumes to workloads
IMPERATIVE → "run this command, then that command" (you manage each step)
DECLARATIVE → "here is the end state I want" (Kubernetes reconciles to it)
The declarative, reconciliation-loop model is Kubernetes' core idea.
containerized workloads production मध्ये चालवण्यासाठी Kubernetes हे जवळपास सार्वत्रिक (de facto) मानक बनले आहे, त्यामुळे ते काय आहे आणि कोणत्या समस्या सोडवते हे समजून घेणे हे पायाभूत, व्यापकपणे लागू होणारे ज्ञान आहे. Containers (Docker सारख्या साधनांतून) packaging ची समस्या सोडवतात, पण मोठ्या प्रमाणावर उद्भवणाऱ्या operational प्रश्नांची उत्तरे ते देत नाहीत: प्रत्येक container कोणत्या मशीनवर चालतो, एखादा container किंवा संपूर्ण node अयशस्वी झाल्यावर काय होते, डझनभर replicas एकमेकांना कसे शोधतात व बोलतात, downtime शिवाय नवीन version कसे rollout करायचे, आणि मागणीनुसार वर-खाली scale कसे करायचे. Kubernetes हे सर्व एका declarative, reconciliation-आधारित model द्वारे हाताळते: तुम्ही manifest मध्ये desired state वर्णन करता, आणि cluster चे control loops प्रत्यक्ष स्थिती सतत त्या दिशेने नेतात — गरजेनुसार Pods तयार करणे, schedule करणे, restart करणे व बदलणे. यातून तुम्हाला self-healing (crash झालेले containers व मृत nodes आपोआप recover होतात), service discovery आणि load balancing (Pod गटांसमोर स्थिर virtual IP व DNS), rolling updates आणि rollbacks (zero-downtime deploys), scaling (manual किंवा automatic), आणि config, secret व storage orchestration मिळते. उद्योगातील मोठा भाग software कसे deploy व operate करतो याचा पाया Kubernetes आहे — प्रत्येक मोठ्या cloud वर आणि on-premises सुद्धा — त्यामुळे त्याचा उद्देश आणि त्याच्या केंद्रस्थानी असलेले declarative model समजून घेणे हे आधुनिक infrastructure कामासाठी अत्यावश्यक संदर्भ आहे, आणि इतर प्रत्येक Kubernetes संकल्पना ज्यावर उभी राहते तो मानसिक पाया आहे.
सविस्तर उत्तरांसह IT मुलाखत प्रश्नांचे ग्रंथालय — Junior पासून Senior पर्यंत.
देणगी द्या