Redis कोणते डेटा प्रकार समर्थन करते?

Question

Accepted Answer

Redis अनेक **डेटा संरचना** मूल्य म्हणून समर्थन करते — strings, lists, hashes, sets, sorted sets, तसेच विशेषीकृत प्रकार (streams, bitmaps, HyperLogLog, geospatial). प्रत्येक वापर प्रकरणासाठी योग्य प्रकार निवडणे हे Redis चा प्रभावीपणे वापर करण्याची कुंजी आहे.

## मूल डेटा प्रकार

```bash
# STRING — the simplest (text, numbers, even binary up to 512MB)
SET key "value"
INCR counter            # atomic increment (strings can be counters)

# LIST — ordered list of strings (a linked list — fast push/pop at ends)
LPUSH mylist "a"        # push left
RPUSH mylist "b"        # push right
LRANGE mylist 0 -1      # get all → useful for queues, recent-items

# HASH — a map of field→value (like an object/record)
HSET user:1 name "Ann" age 30
HGET user:1 name        # => "Ann"  → great for storing objects

# SET — unordered unique strings
SADD tags "redis" "cache"
SISMEMBER tags "redis"  # membership test; SINTER/SUNION for set operations

# SORTED SET (ZSET) — unique members each with a SCORE, kept ordered by score
ZADD leaderboard 100 "Ann" 90 "Bob"
ZRANGE leaderboard 0 -1 WITHSCORES   # ranked → leaderboards, priority queues
```

## विशेषीकृत प्रकार

```text
STREAM      → an append-only log (like a message queue/event log with consumer groups)
BITMAP      → bit operations on strings (compact flags, e.g. daily active users)
HYPERLOGLOG → approximate unique counts using tiny memory (cardinality estimation)
GEOSPATIAL  → store/query locations (geo radius queries)
```

## योग्य प्रकार निवडणे

```text
String      → simple values, counters, cached serialized data
List        → queues, stacks, recent-items, activity feeds
Hash        → objects/records (store fields of an entity together)
Set         → unique collections, membership tests, tags, relationships
Sorted Set  → leaderboards, rankings, priority queues, time-ordered data
→ Picking the right structure makes operations efficient and natural.
```

## हे का महत्वाचे आहे

Redis च्या डेटा प्रकारांना समजणे Redis चा प्रभावीपणे वापर करण्यासाठी मूलभूत आहे, कारण Redis ची शक्ती त्याच्या **समृद्ध डेटा संरचना** पासून येते (फक्त साधी key-value स्टोरेज नाही), म्हणून त्यांना जाणून घेणे आणि प्रत्येकचे केव्हा वापर करायचे हे जाणून घेणे अत्यावश्यक व्यावहारिक ज्ञान आहे.

**मूल प्रकार** प्रत्येक वेगवेगळ्या गरजा पूरण करतात: **strings** (साधी मूल्ये आणि atomic counters), **lists** (ordered collections queues, stacks, आणि recent-items feeds साठी), **hashes** (objects/records एकत्रितपणे अनेक fields सह संचयित करणे — entities साठी कार्यक्षम), **sets** (membership tests, tags, आणि relationships साठी unique collections, set operations जसे intersection सह), आणि **sorted sets** (score द्वारे ranked members — leaderboards, rankings, आणि priority queues साठी नैसर्गिक निवड).

**विशेषीकृत प्रकार** समजणे — streams (append-only logs consumer groups सह, message queues आणि event sourcing साठी), bitmaps (compact flags), HyperLogLog (अंदाजे unique counts लहान memory मध्ये), आणि geospatial (location queries) — Redis काय कार्यक्षमतेने करू शकते यास विस्तार देते.

सर्वात महत्वाचे म्हणजे, **प्रत्येक वापर प्रकरणासाठी योग्य प्रकार निवडणे** (leaderboard साठी sorted set, object साठी hash, queue साठी list) हेच Redis operations कार्यक्षम आणि नैसर्गिक करते — गलत संरचना वापरल्याने awkward, slow समाधाने मिळतात.

Redis ची मूल्य त्याच्या डेटा संरचना पासून येते आणि त्यांचा योग्यरित्या वापर करणे हे Redis सोबत काम करण्याचे मूल कौशल्य आहे, आणि संरचनेची निवड operations कार्यक्षम आहेत की नाही आणि code स्वच्छ आहे की नाही हे थेट निर्धारित करते यामुळे, Redis डेटा प्रकार समजणे — मूल आणि विशेषीकृत प्रकार आणि प्रत्येकचे केव्हा वापर करायचे — अत्यावश्यक, वारंवार-लागू ज्ञान Redis वापरणाऱ्या कोणासाठीही आहे, trivial key-value storage ओलांडून Redis चा प्रभावीपणे फायदा घेण्यासाठी आधार आहे.