Redis keys हे स्वयंचलितपणे एक निश्चित वेळानंतर expire होऊ शकतात (TTL — Time To Live) — त्यानंतर ते हटविले जातात. हे caching (जुन्या डेटाला expire करणे), sessions, आणि कोणत्याही तात्पुरत्या डेटासाठी मूलभूत आहे, आणि यह Redis चे सर्वाधिक वापरलेले features पैकी एक आहे.
SET session:abc EX 3600
SET key PX 5000
SET cache:user:1
EXPIRE cache:user:1 300
EXPIREAT key 1735689600
TTL हे key तयार करताना (EX/PX) किंवा नंतर (EXPIRE) जोडून सेट करता येते. TTL संपल्यानंतर, Redis स्वयंचलितपणे key हटवते.
TTL session:abc # => seconds remaining (e.g. 3540), -1 if no expiry, -2 if gone
PTTL session:abc # remaining time in milliseconds
PERSIST session:abc # remove the expiry → make the key permanent
TTL उरलेला वेळ दाखवते (-1 = expiry सेट नाही, -2 = key अस्तित्वात नाही); PERSIST हे expiry हटवते.
Redis uses a combination of:
LAZY expiration → when a key is accessed, if expired, it's deleted then
ACTIVE expiration → a background process periodically samples and removes expired keys
→ So expired keys are cleaned up even if never accessed again (memory is reclaimed).
✓ CACHING — cache data with a TTL so it auto-refreshes (stale data expires)
✓ SESSIONS — sessions expire after inactivity (set/refresh TTL on activity)
✓ RATE LIMITING — a counter with a TTL (e.g. "max 100 requests per minute")
✓ TEMPORARY data — OTPs, tokens, locks that should auto-clean
→ TTL means Redis manages cleanup automatically — no manual deletion needed.
Key expiration (TTL) हे Redis चे सर्वाधिक महत्वाचे आणि वारंवार वापरलेले features पैकी एक आहे, म्हणून यास समजणे Redis ला प्रभावीपणे वापरण्यासाठी आवश्यक आहे, विशेषत: caching साठी.
मूल क्षमता — keys हे निश्चित वेळानंतर स्वयंचलितपणे हटते — यह Redis च्या सर्वाधिक सामान्य use cases साठी मूलभूत आहे: caching (cache entries ला TTL दिला जाते जेणेकरून जुना डेटा स्वयंचलितपणे expire होतो आणि refresh होतो — अगदी प्रत्येक caching strategy साठी केंद्रीय), sessions (inactivity नंतर expire होणे, activity वर TTL refresh करणे), rate limiting (एक counter ला TTL दिला जातो "N requests per time window" लागू करण्यासाठी), आणि कोणताही तात्पुरता डेटा (OTPs, tokens, locks) जो स्वयं-clean होणे चाहिए.
TTLs कसे सेट करावेत (EX/PX creation वर, EXPIRE नंतर), तपास करावेत (TTL, त्याचे -1/-2 return conventions सह), आणि व्यवस्थापन करावेत (PERSIST) यास समजणे हे दैनंदिन व्यावहारिक ज्ञान आहे.
Redis keys कसे expire होते यास समजणे (lazy expiration हे accessed वेळी आणि active background sampling हे कधीही accessed न केलेल्या keys पासून memory reclaim करण्यासाठी) यास समजणे expiration कसे खरोखर होते हे स्पष्ट करते.
मुख्य मूल्य हे आहे की TTL म्हणजे Redis स्वयंचलितपणे cleanup व्यवस्थापित करते — कोणत्याही manual deletion code ची आवश्यकता नाही, डेटा स्वयं-expire होतो — जे Redis ला caching आणि तात्पुरत्या डेटासाठी इतके सुविधाजनक बनवते.
जसे caching, sessions, rate limiting, आणि तात्पुरता डेटा हे Redis चे सर्वाधिक सामान्य उपयोग आहेत, आणि जसे TTL ही automatic expiration साठी केंद्रीय यंत्रणा आहे, key expiration समजणे — TTLs setting/checking/managing करणे, कसे expiration काम करते, आणि त्याचे सामान्य उपयोग — हे आवश्यक, वारंवार लागू होणारे Redis ज्ञान आहे, एक feature जो तुम्ही सतत वापरला जाल आणि Redis सह काम करण्याचे सर्वाधिक व्यावहारिकदृष्ट्या महत्वाचे पैलू आहे.