अवलोकनशीलता (Observability) भनेको के हो र प्रणाली डिजाइनमा यो किन महत्त्वपूर्ण छ?

Question

Accepted Answer

**अवलोकनशीलता** भनेको प्रणालीको आन्तरिक अवस्था यसको बाह्य आउटपुटबाट बुझ्ने क्षमता हो — **logs**, **metrics**, र **traces** को माध्यमबाट। यो प्रणाली संचालन, डिबग गर्न, र राख्नको लागि आवश्यक छ (विशेष गरी distributed प्रणालीहरूमा), जहाँ तपाईँ जो देख्न सक्नुहुन्न सो व्यवस्थापन गर्न सक्नुहुन्न।

## अवलोकनशीलताका तीन स्तम्भहरू

```text
LOGS → timestamped records of events (what happened) → detailed, for debugging specific issues
METRICS → numerical measurements over time (CPU, latency, request rate, error rate) →
  aggregate health/performance; dashboards; alerting
TRACES → follow a request's path through the system (across services) → understand flows,
  find bottlenecks/failures in DISTRIBUTED systems (which service was slow?)
→ together: understand WHAT happened, the OVERALL state, and the PATH of requests.
```

## अवलोकनशीलता किन महत्त्वपूर्ण छ

```text
✓ You can't operate/debug what you can't SEE → essential for understanding system behavior
✓ DETECT problems → metrics + alerting catch issues (before/as users hit them)
✓ DEBUG → logs and traces find root causes (especially in distributed systems where a
  request crosses many services — hard to debug without tracing)
✓ UNDERSTAND performance → find bottlenecks, optimize
✓ Maintain RELIABILITY → observability enables fast detection and resolution (lower MTTR)
```

## अवलोकनशीलता बनाम निगरानी

```text
MONITORING → watching KNOWN metrics/conditions (predefined dashboards, alerts) → "is it
  working?"
OBSERVABILITY → ability to ASK NEW questions / explore the unknown → "WHY is it behaving
  this way?" (debug novel/unexpected issues)
→ observability is broader → understand system behavior, including unforeseen problems
✓ practices: structured logging, distributed tracing (OpenTelemetry), good metrics, alerting
```

## किन यो महत्त्वपूर्ण छ

अवलोकनशीलता बुझ्न वरिष्ठ-स्तरको महत्त्वपूर्ण ज्ञान हो किनभने **प्रणाली संचालन र राख्नको लागि तिनीहरूको व्यवहार बुझ्न आवश्यक छ**, र अवलोकनशीलता यसको लागि आवश्यक छ (विशेष गरी distributed प्रणालीहरूमा), त्यसैले यो संचालनीय प्रणाली डिजाइन गर्ने मुख्य पहलु हो।

अवलोकनशीलता — प्रणालीको आन्तरिक अवस्था यसको बाह्य आउटपुटबाट बुझ्न — आवश्यक छ किनभने **तपाईँ जो देख्न सक्नुहुन्न सो व्यवस्थापन, संचालन वा डिबग गर्न सक्नुहुन्न**, यो प्रणाली विश्वसनीयतासँग चलाउनको लागि महत्त्वपूर्ण छ।

**तीन स्तम्भहरू** बुझ्न — **logs** (विस्तृत डिबगिङको लागि घटनाको रेकर्ड), **metrics** (समग्र स्वास्थ्य, ड्यासबोर्ड, र सचेतीको लागि संख्यात्मक मापन), र **traces** (services मार्फत अनुरोधको पथ अनुसरण गर्न) — र कसरी तिनीले एकसाथ के भयो, समग्र अवस्था, र अनुरोध प्रवाहलाई बुझ्न दिन्छन् भनी, यो आधारभूत ज्ञान हो। **Traces** विशेष गरी distributed प्रणालीमा महत्त्वपूर्ण छ, जहाँ अनुरोध धेरै services मार्फत जान्छ र tracing पथ बिना कुन service ढिलो वा असफल भएको हो भनी पत्ता लगाउन डिबग गर्न धेरै गाह्रो छ।

**अवलोकनशीलता किन महत्त्वपूर्ण छ** भनी बुझ्न — प्रणाली संचालन र डिबग गर्न आवश्यक, समस्याहरू पत्ता लगाउन (metrics र alerting समस्याहरू पकड्छ), मूल कारण डिबग गर्न (logs र traces, विशेष गरी distributed प्रणालीमा), कार्यप्रवाह बुझ्न, र द्रुत पत्ता लगाउन र समाधान गर्न सक्षम बनाउन (विश्वसनीयताको लागि कम MTTR) — यसको महत्त्वपूर्ण संचालनात्मक भूमिका स्पष्ट गर्छ।

**अवलोकनशीलता बनाम निगरानी** बुझ्न — निगरानी ज्ञात स्थितिहरूलाई हेर्नु ("के यो काम गरिरहेको छ?") बनाम अवलोकनशीलता नयाँ प्रश्नहरू सोध्न र अज्ञातलाई अन्वेषण गर्न सक्षम बनाउन ("यो यस्तो किन व्यवहार गरिरहेको छ?", उपन्यास समस्याहरू डिबग गर्दै) — जटिल प्रणालीहरूको लागि महत्त्वपूर्ण, अप्रत्याशित समस्याहरू बुझ्ने गहिराई अवधारणालाई प्रतिबिम्बित गर्छ।

अवलोकनशीलता दिमाग (structured logging, distributed tracing, राम्रो metrics, alerting) मार्फत प्रणाली डिजाइन गर्न संचालनीय, रक्षणीय प्रणालीहरूको लागि आवश्यक छ।

प्रणाली संचालन र राख्नको लागि तिनीहरूको व्यवहार बुझ्न आवश्यक छ र अवलोकनशीलता (logs, metrics, traces) यसको लागि आवश्यक छ — विशेष गरी distributed प्रणालीमा जहाँ यो बिना डिबग गर्न गाह्रो छ — र यो समस्याहरू पत्ता लगाउन, डिबग गर्न, र द्रुत समाधान गर्न सक्षम बनाउने भएकोले, अवलोकनशीलता बुझ्न वरिष्ठ-स्तरको ज्ञान महत्त्वपूर्ण छ — प्रणाली विश्वसनीयतासँग संचालन र राख्नको लागि आवश्यक, संचालनीय प्रणाली डिजाइनको मुख्य पहलु (विशेष गरी distributed प्रणालीमा जहाँ tracing महत्त्वपूर्ण छ), र वरिष्ठ भूमिकाको लागि अपेक्षा गरिएको संचालनात्मक परिपक्वतालाई प्रतिबिम्बित गरिएको जो प्रणाली डिजाइन गर्छ जो बोध गर्न, डिबग गर्न, र उत्पादनमा विश्वसनीय राख्न सक्ने छ।