SQL भनेको के हो र यो केको लागि प्रयोग गरिन्छ?

Question

Accepted Answer

**SQL** (Structured Query Language) **सम्बन्धात्मक डेटाबेस** (relational databases) सँग काम गर्नको लागि मानक भाषा हो — डेटा भण्डारण, क्वेरी गर्ने, र **टेबलहरू** (पङ्क्तिहरू र स्तम्भहरू) मा संगठित डेटा व्यवस्थापन गर्दछ। यो *घोषणात्मक* (declarative) हो: तपाईंले *कुन* डेटा चाहनुहुन्छ भनी वर्णन गर्नुहुन्छ, र डेटाबेस इञ्जिनले यसलाई कसरी कुशलतापूर्वक पुनःप्राप्त गर्ने भनी निर्धारण गर्दछ।

## एक सरल क्वेरी

```sql
SELECT name, email          -- WHAT columns you want
FROM users                  -- from which table
WHERE active = true         -- filter rows
ORDER BY name;              -- sort the result
```

तपाईंले वांछित परिणाम बताउनुहुन्छ; डेटाबेसको क्वेरी प्लानरले कार्यान्वयन रणनीति निर्धारण गर्दछ (कुन अनुक्रमणिका (indexes) प्रयोग गर्ने, कसरी जोडिन गर्ने, आदि)।

## SQL आदेशहरूको वर्गहरू

```text
DQL  (Data Query)       → SELECT — read data (the most-used)
DML  (Data Manipulation)→ INSERT, UPDATE, DELETE — change rows
DDL  (Data Definition)  → CREATE, ALTER, DROP — define/change schema (tables, indexes)
DCL  (Data Control)     → GRANT, REVOKE — permissions
TCL  (Transaction)      → COMMIT, ROLLBACK — transaction control
```

## सम्बन्धात्मक मडेल

```text
Data lives in TABLES (relations): rows (records) × columns (fields).
Tables relate via KEYS (primary key identifies a row; foreign key references another table).
→ SQL queries combine and filter this structured, related data.
```

## मानक, विभिन्न बोली सहित

```text
SQL is an ANSI/ISO standard, but each database has its own DIALECT:
  PostgreSQL, MySQL, SQL Server, Oracle, SQLite — mostly compatible, with extras.
→ Core SQL transfers across databases; specific features/functions vary.
```

## यो किन महत्त्वपूर्ण छ

SQL सफ्टवेयरमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र दीर्घस्थायी प्रविधिहरू मध्ये एक हो — सम्बन्धात्मक डेटाबेसहरू अधिकांश अनुप्रयोगहरूलाई शक्तिशाली गर्दछन्, र SQL सबै डेटा संग काम गर्नको लागि सार्वभौमिक भाषा हो, त्यसैले यो बुझ्नु लगभग कुनै पनि back-end वा डेटा काम गरिने व्यक्तिको लागि आवश्यक छ।

यसको **घोषणात्मक** प्रकृति (*कुन* डेटा चाहनुहुन्छ भनी वर्णन गर्ने, कसरी पाउने भनी नभनी) एक मुख्य अवधारणा हो: तपाईंले क्वेरीहरू लेख्नुहुन्छ र डेटाबेस इञ्जिनले कार्यान्वयन अनुकूल गर्दछ, जो शक्तिशाली छ तर साथै यो समझ्नु महत्त्वपूर्ण छ कि अनुक्रमणिका र क्वेरी अनुकूलन किन महत्त्वपूर्ण छ (इञ्जिनको छनोटले कार्यक्षमता असर गर्दछ)।

आदेश वर्गहरू (DQL/DML/DDL/DCL/TCL — विशेष गरी SELECT पढ्नको लागि र INSERT/UPDATE/DELETE डेटा परिवर्तन गर्नको लागि), सम्बन्धात्मक मडेल (टेबलहरू, पङ्क्तिहरू, स्तम्भहरू, कुञ्जीहरू), र SQL एक मानक हो भनी जानु डेटाबेसहरूको बारेमा अन्य सबै कुरा फ्रेम गर्दछ।

डेटा दीर्घस्थायित्व अधिकांश अनुप्रयोगहरूको लागि मौलिक छ र SQL सम्बन्धात्मक डेटाको मानक इन्टरफेस हो (विकासकर्ताहरू, डेटा विश्लेषकहरू, र धेरै भूमिकाहरू द्वारा प्रयोग गरिने), SQL एक आधारभूत, अवश्य-जान्नु भएको ज्ञान हो — यो दशकहरूको लागि आवश्यक छ र अझै पनि रहेको छ, यसलाई सफ्टवेयर विकासमा सबैभन्दा उच्च-मूल्यको कौशलहरू मध्ये एक बनाउँदै।