OOP ਕੋਡ ਨੂੰ objects ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ mutable state ਨੂੰ behavior ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਡਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ (FP) ਕੋਡ ਨੂੰ pure functions ਅਤੇ immutable data ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, computation ਨੂੰ data transformation ਵਜੋਂ ਮਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਡਿਫਾਲਟ ਝੁਕਾਅ ਹਨ, ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ — ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
| OOP | FP | |
|---|---|---|
| ਯੂਨਿਟ | Object (state + methods) | Function |
| State | Encapsulated, ਅਕਸਰ mutable | Immutable; side effects ਬਚੋ |
| Polymorphism | Subtyping / dynamic dispatch | Higher-order functions, generics |
| ਇੱਕ type ਜੋੜਨਾ | ਆਸਾਨ (ਨਵੀਨ class) | ਮੁਸ਼ਕਲ (ਹਰੇਕ function ਨੂੰ ਛੂਹੋ) |
| ਇੱਕ operation ਜੋੜਨਾ | ਮੁਸ਼ਕਲ (ਹਰੇਕ class ਨੂੰ ਛੂਹੋ) | ਆਸਾਨ (ਨਵੀਨ function) |
ਇਹ ਆਖਰੀ ਕਤਾਰ expression problem ਹੈ: ਹਰੇਕ paradigm ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
# OOP: data + behavior together, dispatch by type
class Circle:
def __init__(self, r): self.r = r
def area(self): return 3.14159 * self.r ** 2
# FP: data is dumb; behavior is a separate pure function
def area(shape):
match shape:
case ("circle", r): return 3.14159 * r ** 2
case ("square", s): return s * s
OOP → rich domains with identity & lifecycle (orders, sessions, UI widgets)
FP → data pipelines, transformations, concurrency (immutability avoids races)
ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ multi-paradigm ਹਨ (Scala, Kotlin, Python, ਆਧੁਨਿਕ Java/C#), ਇਸ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰ ਹਰੇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਸਹੀ ਟੂਲ ਚੁਣਨਾ ਹੈ, ਕਬੀਲਾ ਚੁਣਨਾ ਨਹੀਂ।
FP ਦੇ immutability ਅਤੇ pure functions ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨੇ OOP ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਵੀਨ ਕੀਤਾ ਹੈ — immutable value objects ਅਤੇ behavior ਦਾ dependency injection ਹੁਣ ਚੰਗੇ OO ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕ FP ਵਿਚਾਰ ਹਨ।