सिस्टम डिজाइनमध्ये आपण डेटाबेस कसे निवडता?

Question

Accepted Answer

योग्य **डेटाबेस** निवडणे ही एक महत्वाची सिस्टम-डिजाइन निर्णय आहे — **SQL (संबंधित)** आणि **NoSQL** प्रकारांमध्ये (डॉक्युमेंट, की-व्हॅल्यू, इत्यादी), डेटा, ॲक्सेस पॅटर्न, स्केल, आणि सुसंगतता आवश्यकतांवर आधारित। विविध डेटाबेस विविध आवश्यकतांना अनुरूप आहेत।

## SQL विरुद्ध NoSQL (मुख्य निवड)

```text
SQL (relational: PostgreSQL, MySQL) → structured data, tables, relationships, ACID:
  ✓ strong consistency, complex queries/joins, transactions, well-defined schema
  ✓ for: relational data, transactions, complex queries (most traditional apps)
NOSQL → various non-relational models, flexible schema, often easier horizontal scaling:
  → DOCUMENT (MongoDB) → flexible JSON-like docs
  → KEY-VALUE (Redis, DynamoDB) → simple, fast lookups, caching
  → WIDE-COLUMN (Cassandra) → massive scale, high write throughput
  → GRAPH (Neo4j) → relationships/networks
  ✓ for: flexible schema, huge scale, specific access patterns, high throughput
```

## कसे निवडायचे

```text
Consider:
  → DATA structure → relational/structured (SQL) vs flexible/varied (NoSQL document)
  → ACCESS PATTERNS → complex queries/joins (SQL) vs simple key lookups (key-value)
  → SCALE → massive horizontal scale / huge write volume (some NoSQL) vs moderate (SQL fine)
  → CONSISTENCY → strong consistency/transactions (SQL) vs eventual OK (some NoSQL)
  → choose the database that FITS the requirements (not just what's trendy)
```

## Polyglot persistence

```text
→ Use DIFFERENT databases for different needs in one system ("polyglot persistence"):
  e.g. PostgreSQL for core data + Redis for caching + Elasticsearch for search
→ no single database is best for everything → use the right tool for each job
```

## हे का महत्वाचे आहे

डेटाबेस कसे निवडायचे हे समजून घेणे हे मूलभूत आहे कारण **डेटाबेसची निवड ही एक महत्वाची, परिणामकारक सिस्टम-डिजाइन निर्णय** आहे जो सिस्टमच्या क्षमतांवर लक्षणीयरीत्या परिणाम करते, म्हणून ही आवश्यक ज्ञान आहे।

डेटाबेस बहुतेक सिस्टमचे केंद्र आहे, आणि योग्य निवड करणे — **SQL (संबंधित)** आणि विविध **NoSQL** प्रकारांमध्ये — आवश्यकतांवर आधारित हा एक महत्वाचा आर्किटेक्चरल निर्णय आहे।

**SQL विरुद्ध NoSQL** चे भेद समजून घेणे हे मूलभूत आहे: SQL डेटाबेस मजबूत सुसंगतता, जटिल क्वेरी आणि जॉइन्स, व्यवहार, आणि संरचित स्कीमा प्रदान करतात (संबंधित डेटा आणि परंपरागत ॲप्लिकेशनसाठी उपयुक्त), तर NoSQL डेटाबेस लचकदार स्कीमा आणि अनेकदा सहजतेने क्षैतिज स्केलिंग ऑफर करतात, विविध प्रकार (डॉक्युमेंट, की-व्हॅल्यू, वाइड-कॉलम, ग्राफ) विविध आवश्यकतांना अनुरूप (लचकदार डेटा, विशाल स्केल, उच्च थ्रूपुट, विशिष्ट ॲक्सेस पॅटर्न)।

**कसे निवडायचे** हे समजून घेणे — डेटा संरचना (संबंधित विरुद्ध लचकदार), ॲक्सेस पॅटर्न (जटिल क्वेरी विरुद्ध साधारण लुकअप्स), स्केल (विशाल क्षैतिज स्केल विरुद्ध मध्यम), आणि सुसंगतता आवश्यकता (मजबूत विरुद्ध अंतिम) यांवर आधारित — हा मुख्य कौशल्य आहे, **आवश्यकतांना अनुरूप** डेटाबेस निवडण्याचे महत्वाचे सिद्धांत सह ज्याला ट्रेंडी काय आहे याऐवजी।

**Polyglot persistence** समजून घेणे — एक सिस्टममध्ये विविध आवश्यकतांसाठी वेगवेगळे डेटाबेस वापरणे (उदा. मुख्य डेटासाठी PostgreSQL, कॅशिंगसाठी Redis, शोधासाठी Elasticsearch) — परिपक्व स्वीकृतीला प्रतिबिंबित करते की कोणताही एकच डेटाबेस सर्वकाही साठी सर्वोत्तम नाही, म्हणून प्रत्येक कामसाठी योग्य साधन वापरणे अनेकदा इष्टतम आहे।

डेटाबेस बहुतेक सिस्टमचे केंद्र आहे आणि योग्य निवड करणे (SQL विरुद्ध NoSQL प्रकार, डेटा, ॲक्सेस पॅटर्न, स्केल, आणि सुसंगतता यांवर आधारित) सिस्टमच्या क्षमतांवर लक्षणीयरीत्या परिणाम करते आणि हा एक महत्वाचा डिजाइन निर्णय आहे, आणि कसे निवडायचे आणि polyglot-persistence दृष्टिकोन समजून घेणे हे मूलभूत आहे, डेटाबेस निवडणे कसे करायचे हे समजून घेणे आवश्यक, मूलभूत सिस्टम-डिजाइन ज्ञान आहे — सिस्टम डिजाइनमधील एक महत्वाचा, परिणामकारक निर्णय, डेटाबेस पर्यायांची समज आणि त्यांना आवश्यकतांशी कसे जुळवायचे हे समजून घेणे आवश्यक आहे, आणि डेटा स्टोरेजसाठी उपयुक्त सिस्टम डिजाइन करण्यासाठी केंद्रीय आहे।