OOP, değişken durum ile davranışı bir araya getiren nesneler etrafında kodu organize eder; Fonksiyonel Programlama (FP) saf işlevler ve değişmez veriler etrafında kodu organize eder, hesaplamayı veri dönüşümü olarak görür. Bunlar zıt değil farklı varsayılan eğilimlerdir — ve çoğu modern dil her ikisini de birleştirir.
| OOP | FP | |
|---|---|---|
| Birim | Nesne (durum + yöntemler) | İşlev |
| Durum | Kapsüllü, genellikle değişken | Değişmez; yan etkileri önleyin |
| Polimorfizm | Alt yazı / dinamik sevkiyat | Yüksek sıralı işlevler, genel türler |
| Bir tür ekleme | Kolay (yeni sınıf) | Daha zor (her işleve dokunun) |
| Bir işlem ekleme | Daha zor (her sınıfa dokunun) | Kolay (yeni işlev) |
Bu son satır ifade problemidir: her paradigma değişimin bir eksenini kolay, diğerini zor hale getirir.
# OOP: data + behavior together, dispatch by type
class Circle:
def __init__(self, r): self.r = r
def area(self): return 3.14159 * self.r ** 2
# FP: data is dumb; behavior is a separate pure function
def area(shape):
match shape:
case ("circle", r): return 3.14159 * r ** 2
case ("square", s): return s * s
OOP → rich domains with identity & lifecycle (orders, sessions, UI widgets)
FP → data pipelines, transformations, concurrency (immutability avoids races)
Modern diller çok paradigmalıdır (Scala, Kotlin, Python, modern Java/C#), bu nedenle pratik beceri her sorun için doğru aracı seçmek, bir kabilesi seçmek değildir.
FP'nin değişmezlik ve saf işlevler üzerindeki vurgusu OOP en iyi uygulamalarını yeniden şekillendirmiştir — değişmez değer nesneleri ve davranışın bağımlılık enjeksiyonu artık iyi OO tasarımında standart olan FP fikirlerdir.